CARBONBENCH

Rozet Protokolü — CB-B v1.0

Dönemsel performans rozetlerinin tanımı, kriter formülleri ve yayın usulü · 2026-07-20 · CC BY-ND 4.0. Tam normatif metin: docs/rozet-protokolu-cb-b.md — atıf için o belgeyi kullanın.

← Metodoloji · Evren

1 · Amaç: rozet yeni bir ölçüm değildir

Her rozet, CB-P protokolünce zaten hesaplanmış ve mühürlenmiş üç metriğin — Doğruluk Tahmini (CB-P §9.4.1), Şeffaflık Skoru v0.2 ve Hedef Kalitesi v2dönemsel türevidir. Rozet hesabı yeni veri toplamaz, skor değiştirmez; dönem kesitindeki mühürlü skorları kapalı-form kriterlerden geçirir. Aynı kesit + aynı kriter sürümüyle herhangi bir üçüncü taraf aynı rozet listesine ulaşır. Yarışma birimi alt sektördür (v1.0: 17 sektör grubu).

2 · Normatif atıflar (özet)

AtıfRozet kriterlerinde nerede
GHG Protocol Corporate Standard (Rev. ed. 2004; Scope 2 Guidance 2015)Kapsam 1/2/3 tanımları; tüm kriterlerdeki K1+2 büyüklüğü; bant kıyasının location-based olması
ISO 14064-1:2018 · 14064-3:2019Envanter/beyan/güvence terminolojisi; rozet bir doğrulama görüşü DEĞİLDİR
CSRD (AB) 2022/2464 + ESRS E1 (Yetki Devri Tüzüğü (AB) 2023/2772)E1-6 sektör yoğunluk kıyas çerçevesi (bant-içi beyan şartı, annex medyanları); E1-4 hedefler; AB kapsama tabanı
SEC iklim kuralı (17 CFR 210, 229, 232, 239, 249 — Mart 2024)ABD açıklama çerçeve referansı. Dürüst şerh: uygulanması dava süreci nedeniyle askıda (SEC 2024 stay; 2025'te savunmadan çekilme)
California SB 253 (Climate Corporate Data Accountability Act) & SB 261SEC kuralı askıdayken ABD evreninde raporlamanın fiilî itici gücü; ABD kapsama tabanı gerekçesi
SBTi Corporate Net-Zero StandardHedef Kalitesi'nin SBTi + 1.5° tempo bileşenleri → Sektör Lideri bileşiği
IFRS S2 (ISSB, 2023)Küresel taban çizgisi; TSRS 2 kapsaması; endüstri rehberliği SASB metriklerine bağlanır
SASB Standards (77 endüstri; ISSB/IFRS çatısı)Sektör annex'lerinin metrik seçimi; SICS ↔ NACE eşlemesi; fiziksel yoğunluk paydası (aktivite metriği) tanımı
TCFD (2017 — tarihsel; izleme IFRS'e devredildi)Hedef Kalitesi yapısının mirası; yeni bağlama IFRS S2 üzerinden
GRI 305: EmissionsEvrendeki raporların açıklama yapısı; kırılım/yoğunluk sinyalleri bu pratikle uyumlu
CDP iklim anketiYalnız kamuya açık yanıtlar çapraz-tutarlılık kanıtı olabilir; CDP skoru kriterlere hiçbir kanaldan girmez

3 · Rozet türleri ve formüller

Ortak önkoşullar: aktif + dönem kesiminden önce mühürlü kayıt · şirket başına en güncel kayıt · "okuma doğrulanıyor" durumunda değil · etkin skor tavanı yok · rozet şirket+döneme verilir.

CB-B.1 — Sektör Lideri

R = 0.5 · DoğrulukTahmini + 0.3 · ŞeffaflıkSkoru + 0.2 · HedefKalitesi

Alt sektörde en yüksek R kazanır. Şartlar: min n = 8 uygun şirket (yoksa yarışma açılmaz) · bant-içi beyan şartı (beyan, kendi %95 güven bandının içinde olmalı; bant-dışı birinci rozeti alamaz). Eşitlik bozma: Doğruluk → dar bant → erken mühür. Her dönem raporunda ağırlıkların ±0.05 oynatılmasıyla kazananın değişip değişmediği yayımlanır ("duyarlı birincilik" şerhi).

CB-B.2 — En Şeffaf

Alt sektörde en yüksek Şeffaflık Skoru v0.2 (6 bileşen: EF 27 · GWP 13 · metodoloji 18 · iç tutarlılık 14 · Kapsam 3 18 · değer zinciri 10). Şartlar: min n=8 · mutlak taban ŞS ≥ 70 (zayıf sektörün en az kötüsü "En Şeffaf" ilan edilemez).

CB-B.3 — En Çok İyileşen

Δ = DoğrulukTahmini(t) − DoğrulukTahmini(t−1)  ·  şart: Δ ≥ +5 puan

İki dönem verisi şart; ilk kez skorlanan aday olamaz. Formül sürümü kaynaklı skor değişimi momentum sayılmaz (skor tarihçesindeki "değişim nedeni" ayrımı). +5 eşiği, ölçülen okuma değişkenliği gürültüsünün üzerinde kalacak şekilde seçildi: küçük dalgalanma değil, yeni kanıt sunumu ödüllenir.

CB-B.4 — Bant-İçi Doğruluk

Yarışmasız — eşiği geçen herkes alır: beyan %95 bandının içinde · tavan yok · dönem içinde kaba-hata bayrağı yok · Doğruluk Tahmini ≥ 70 (çok geniş bant her beyanı "içine alır"; eşik, bandın dar — kanıtın güçlü — olduğu durumla sınırlar).

4 · Dönemsellik

5 · Bağımsızlık

6 · Sektör ekleri (annex)

Her alt sektör için dönem raporuna eklenen, otomatik üretilen ek: kesit özeti (n, yarışma açıldı mı) · Doğruluk/Şeffaflık/Hedef medyanları (p25/p75) · uygulanabilen sektörlerde fiziksel yoğunluk bantları kaynak künyeleriyle (IEA çelik ~1,4 tCO₂e/t · GCCA/IEA çimento ~0,6 · IAI alüminyum; payda tanımı SASB aktivite metriğine hizalı) · dönem kazananları + duyarlılık notu · "evren = rapor yayınlayanlar" ibaresi. Üretim: sektör lig üreticisinin (pipeline/lig.py) veri yolunu paylaşan rozet dönem üreticisi (planlanan pipeline/rozet_donem.py, 0 token, deterministik).

7 · Sınırlamalar

Görüş ve itirazlar madde numarası atıfıyla Metodoloji Kurulu Sekreteryası kanalına. İngilizce sürüm Faz 4 çeviri programıyla; uyuşmazlıkta Türkçe metin esastır.