{
  "version": "strateji_v1.0",
  "name": "Strateji/Risk Olgunluk Skoru (SRMS)",
  "name_en": "Strategy/Risk Maturity Score (SRMS)",
  "replaces": "strateji_v0.1 (pipeline/strateji.py) — v0.1 arşiv olarak kalır",
  "status": "TASLAK — Panel 4 kararı (2026-10-07). Yürürlük: Kurucu onayı + pilot nitelik uyum çalışmasının (uyum_protokolu) geçilmesi.",
  "kaynak": "docs/panel4/6-degisiklik-paketi.md",
  "note": "Formül kodda hardcode değil, bu dosyadadır (kara kutu yok). Sabitler sürüm-kilitlidir; değişiklik sürüm artırır ve geçmiş skorlar yeniden hesaplanır.",
  "ibare": {"tr": "Bu skor açıklama olgunluğunu ölçer; riskin büyüklüğünü ya da şirketin riski iyi yönetip yönetmediğini ölçmez.", "en": "This score measures disclosure maturity; it does not measure the size of the risk or whether the company manages it well."},
  "kapsam": {
    "kanallar": ["fiziksel", "gecis"],
    "alt_tipler": {"fiziksel": ["akut", "kronik"], "gecis": ["politika_hukuk", "teknoloji", "pazar", "itibar"]},
    "firsatlar_dahil": false,
    "iklim_disi_satirlar": "SRMS dışı; profilde 'diğer sürdürülebilirlik riskleri' listesi (kanal ve alt tip sınıflanamıyorsa)",
    "kanal_yazim_varyantlari": {"gecis": ["gecis", "geçiş", "geçis", "gecış", "transition", "geçiş riski"], "fiziksel": ["fiziksel", "physical", "fiziksel risk"]}
  },
  "merdiven": {
    "_aciklama": "Görüntülenen basamak = zincirde önkoşulları kesintisiz sağlanan en yüksek seviye. Puan merdivenden değil kalem toplamından gelir.",
    "seviyeler": [
      {"kod": "L0", "ad": "Beyan yok", "ad_en": "No disclosure", "kalem": null, "zincir_puani": null, "kapsam": "sirket"},
      {"kod": "L1", "ad": "Adlandırılmış", "ad_en": "Named", "kalem": "A", "zincir_puani": 10},
      {"kod": "L2", "ad": "Metrik tanımlı", "ad_en": "Metric defined", "kalem": "M", "zincir_puani": 25},
      {"kod": "L3", "ad": "Ölçülmüş", "ad_en": "Measured", "kalem": "O", "zincir_puani": 45},
      {"kod": "L4", "ad": "Hedefe bağlı", "ad_en": "Target-linked", "kalem": "H", "zincir_puani": 60},
      {"kod": "L5", "ad": "İlerleme raporlanan", "ad_en": "Progress reported", "kalem": "I", "zincir_puani": 70}
    ],
    "yan_boyutlar": ["D_ufuk", "D_olasilik", "D_etki", "S", "Y"]
  },
  "risk_kalemleri": {
    "_toplam": 100,
    "A": {"puan": 10, "onkosul": [], "ad": "Adlandırma", "olcut": "risk adı + kanal raporda, iklim riski olarak sunulmuş"},
    "D_ufuk": {"puan": 5, "onkosul": ["A"], "ad": "Zaman ufku", "olcut": "bu risk için kısa/orta/uzun ya da yıl aralığı; şirket düzeyi genel tanım tek başına yetmez", "standart": "IFRS S2 §10(c)-(d)"},
    "D_olasilik": {"puan": 5, "onkosul": ["A"], "ad": "Olasılık", "olcut": "bu risk için olasılık beyanı (nitel, matris, yüzde, getiri dönemi)"},
    "D_etki": {"puan": 5, "onkosul": ["A"], "ad": "Etki", "olcut": "bu risk için etki/büyüklük beyanı (nitel sınıf ya da finansal tutar)"},
    "M": {"puan": 15, "onkosul": ["A"], "ad": "Metrik tanımı", "olcut": "ölçülebilir büyüklük adı + birim; uyum_matrisi ✓ ya da risk-metrik bağlantı alıntısı"},
    "O": {"puan": 20, "onkosul": ["M"], "ad": "Ölçüm", "olcut": "tur=olcum değer, raporlama_yili-2 <= yil <= raporlama_yili, tek birim; ya da goreli_degisim (deger+baz_yil+yil); ya da yazılı sifir_baslangic. hedef_sizintisi kuralı uygulanır"},
    "S": {"puan": 10, "onkosul": ["O"], "ad": "Seri", "olcut": "(a) aynı birimle farklı yıllarda >=2 olcum değeri, ya da (b) mutlak baz yıl değeri + cari değer. goreli_degisim seri kurmaz. İlk TSRS yılı muafiyeti YOK (A4, 3-4)"},
    "H": {"puan": 15, "onkosul": ["O"], "ad": "Hedef", "olcut": "sayısal hedef değer + hedef yılı + (baz yılı ya da baz değeri), aynı metrik ve uyumlu birim; yalnız net-sıfır/niyet yetmez"},
    "I": {"puan": 10, "onkosul": ["H"], "ad": "İlerleme", "olcut": "ilerleme beyanı ya da hesaplanabilir: (baz-cari)/(baz-hedef) aynı birimde, ya da göreli cari / göreli hedef"},
    "Y": {"puan": 5, "onkosul": ["H"], "ad": "Yönetişim", "olcut": "hedefi/ilerlemeyi izleyen organ/rol adlandırılmış; şirket düzeyi beyan hedefli tüm risklere yazılır", "standart": "IFRS S2 §6 (alt bent doğrulanacak)"}
  },
  "kurallar": {
    "tekduze_degerlendirme": {"min_risk": 5, "kosul": "tüm iklim risklerinde normalize olasılık beyanı aynı VE normalize etki beyanı aynı", "etkilenen_kalemler": ["D_olasilik", "D_etki"], "carpan": 0.5, "bayrak": "tekduze_degerlendirme"},
    "hedef_sizintisi": {"kosullar": ["deger.yil > raporlama_yili", "deger.tur == 'hedef'", "deger alıntısı == hedef alıntısı (aynı cümle) VE cümlede gerçekleşme ifadesi yok"], "etki": "O kalemi verilmez; değer silinmez, hedef adayı olarak ikinci okuma kuyruğuna", "bayrak": "hedef_sizintisi"},
    "olcum_guncellik_yil": 2,
    "tekillestirme": {"risk": "aynı normalize ad + alt tip → birleştir", "risk_ici_metrik": "risk puanı en yüksek zincir puanlı metrikten; metrikler toplanmaz", "paylasilan_metrik": "aynı normalize ad + birim birden çok riske bağlıysa M her riskte; O,S,H,I,Y yalnız en yüksek zincire ulaşan tek riskte (eşitlikte rapordaki ilk risk)", "bayrak": "paylasilan_metrik"}
  },
  "uyum_matrisi": {
    "_aciklama": "risk alt tipi × metrik ailesi. 'Y' uyumlu; 'B' yalnız risk-metrik bağlantı alıntısı varsa; 'X' kesin yasak (bağlantı beyanı da geçirmez). Alt tip null → kanal düzeyi: fiziksel = akut∪kronik 'Y'leri, 'X'ler korunur; gecis = dört geçiş satırının 'Y'leri. Metrik ailesi kodda sözlükle atanır (model sınıflamaz).",
    "aileler": ["ghg", "enerji", "yenilenebilir", "karbon_maliyet", "su", "fiziksel_maruziyet", "kesinti_kayip", "urun_portfoy", "capex_iklim", "tedarik", "itibar", "diger"],
    "matris": {
      "akut": {"ghg": "X", "enerji": "B", "yenilenebilir": "X", "karbon_maliyet": "X", "su": "B", "fiziksel_maruziyet": "Y", "kesinti_kayip": "Y", "urun_portfoy": "B", "capex_iklim": "Y", "tedarik": "Y", "itibar": "B", "diger": "B"},
      "kronik": {"ghg": "X", "enerji": "Y", "yenilenebilir": "B", "karbon_maliyet": "X", "su": "Y", "fiziksel_maruziyet": "Y", "kesinti_kayip": "Y", "urun_portfoy": "B", "capex_iklim": "Y", "tedarik": "Y", "itibar": "B", "diger": "B"},
      "politika_hukuk": {"ghg": "Y", "enerji": "Y", "yenilenebilir": "Y", "karbon_maliyet": "Y", "su": "B", "fiziksel_maruziyet": "B", "kesinti_kayip": "B", "urun_portfoy": "B", "capex_iklim": "B", "tedarik": "B", "itibar": "B", "diger": "B"},
      "teknoloji": {"ghg": "Y", "enerji": "Y", "yenilenebilir": "Y", "karbon_maliyet": "B", "su": "B", "fiziksel_maruziyet": "B", "kesinti_kayip": "B", "urun_portfoy": "Y", "capex_iklim": "Y", "tedarik": "B", "itibar": "B", "diger": "B"},
      "pazar": {"ghg": "Y", "enerji": "Y", "yenilenebilir": "Y", "karbon_maliyet": "Y", "su": "B", "fiziksel_maruziyet": "B", "kesinti_kayip": "B", "urun_portfoy": "Y", "capex_iklim": "B", "tedarik": "Y", "itibar": "B", "diger": "B"},
      "itibar": {"ghg": "Y", "enerji": "B", "yenilenebilir": "B", "karbon_maliyet": "B", "su": "B", "fiziksel_maruziyet": "B", "kesinti_kayip": "B", "urun_portfoy": "Y", "capex_iklim": "B", "tedarik": "B", "itibar": "Y", "diger": "B"}
    },
    "standart": "IFRS S2 §29(c): fiziksel risk metriği = riske açık varlık/faaliyet"
  },
  "toplama": {
    "_formul": "SRMS = C × (w_derinlik · D + w_senaryo · Sen);  D = Z · ort(s) + (1 − Z) · min(ort(s), p);  Z = min(1, n / n_F)",
    "w_derinlik": 0.85,
    "w_senaryo": 0.15,
    "kredibilite": {"tip": "sinirli_dalgalanma_dogrusal", "n_F": 4, "n_F_capasi": "dört ana kanal: fiziksel akut, fiziksel kronik, geçiş politika/hukuk, geçiş pazar/teknoloji", "p": 20, "p_capasi": "adlandırma (10) + iki değerlendirme alt kalemi (10) = tipik TSRS ısı haritası satırı", "asimetrik": true, "_ilke": "Önsel yalnız aşağı çeker: skor veri yokluğuyla yükselemez (Panel 2, Madde D.6)", "kirilim_dili": "Kanıt tabanı: {n} iklim riski; tam güven için {n_F} gerekir. Kanıt tabanı darlığı indirimi: −{x} puan.", "indirim_formulu": "x = w_derinlik · C · (ort(s) − D)"},
    "agirliklandirma": "esit",
    "_agirlik_notu": "v1'de önemlilik/öncelik ağırlığı yok (B3, 5-2); şirket beyanı ağırlık değildir",
    "en_zayif_halka": {"skora_girer": false, "profilde_goster": true, "etiket": "En düşük olgunluktaki risk"},
    "kanal_kapsamasi": {"iki_kanal": 1.0, "bir_kanal_sessiz": 0.85, "kapsanmis_tanimi": "kanalda >=1 iklim riski (L1+) VEYA yapısal gerekçeli dışlama", "gerekceli_dislama_yapisal_sart": ["senaryo adı (senaryo_sozlugu)", "lokasyon/tesis kapsamı ifadesi ('tüm tesisler', 'X lokasyon', tesis adı)", "tehlike türü + sonuç ifadesi"], "yetmez": "'değerlendirme yapılmış ve önemli bulunmamıştır' tek başına"},
    "ozel_durumlar": {
      "n_sifir_metin_okunmus": {"srms": 0, "basamak": "L0", "not": "senaryo puanı tek başına skor üretmez"},
      "metin_okunmamis": {"srms": null, "etiket": "hesaplanamadı"},
      "olcum_kapsami": {"uyum_esigini_gecmeyen_kalem": "yayımlanmaz; ağırlığı risk puanı paydasından düşer, risk puanı ölçülen ağırlık üzerinden 100'e taşınır", "min_olculen_agirlik": 50, "_kaynak": "config/scoring.json olcum_kapsami ilkesi"}
    },
    "yuvarlama": "son sonuç 1 ondalık; ara değerler yuvarlanmaz"
  },
  "senaryo": {
    "_aciklama": "Kümülatif ölçek; bir test geçilmezse üstü verilmez. Ayrı bileşen, çarpan değil (B7, 5-2).",
    "seviyeler": [{"kod": "S0", "puan": 0, "test": "beyan yok ya da tek senaryo"}, {"kod": "S1", "puan": 25, "test": "ayrisma: >=1 dusuk_isinma VE >=1 yuksek_isinma senaryosu"}, {"kod": "S2", "puan": 50, "test": "parametre: ufuk yılı (4 haneli) VE >=1 sayısal parametre değeri (karbon fiyatı, °C, tehlike göstergesi, yüzde); sayısız kaynak atfı geçmez"}, {"kod": "S3", "puan": 75, "test": "baglanti: >=1 risk satırında senaryo sonucu (senaryo_bagi, alıntılı)"}, {"kod": "S4", "puan": 100, "test": "nicelik: senaryo altında finansal etki ya da dayanıklılık sonucu sayı + birim/para birimiyle"}],
    "sozluk": {
      "_surum": "1.2 (2026-10-08, Kurucu kararları: 1.1 '2°C altı', 'Net Zero by 2050', 'SSP1-RCP1.9' yazımları; 1.2 senaryo ADINDAKİ sayısal °C kuralı)",
      "sicaklik_kurali": {"kaynak": "yalnız senaryo adı (modelin sicaklik alanı değil)", "dusuk_max_c": 2.0, "yuksek_min_c": 2.5, "aralik": "alt sınır kullanılır ('3,5–4 °C' → 3,5)", "ara_bolge": "2,0 < t < 2,5 → aile yok", "birlesim": "sözlük eşleşmesiyle birleşim; konum ilk eşleşen"},
      "dusuk_isinma": ["IEA NZE", "Net Zero by 2050", "2°C altı", "2 °C altı", "SSP1-RCP1.9", "Net Zero Emissions", "NZE", "NGFS Net Zero 2050", "Net Zero 2050", "Below 2°C", "Below 2C", "SSP1-1.9", "SSP1-2.6", "RCP2.6", "RCP 2.6", "1.5°C", "1,5°C", "<2°C"],
      "yuksek_isinma": ["Current Policies", "Mevcut Politikalar", "Hot House", "Hot house world", "IEA STEPS", "STEPS", "Stated Policies", "SSP3-7.0", "SSP5-8.5", "RCP8.5", "RCP 8.5", "RCP7.0"],
      "_not": "Sözlük sürüm-kilitli; eklemeler sürüm artırır. IEA STEPS (~2,4°C) mevcut politikalar ailesine dahildir (Echeverría Lund)."
    },
    "standart": "IFRS S2 §22; uygulama rehberi Ek B (doğrulanacak)"
  },
  "uyum_protokolu": {
    "akis_sirasi": ["okuma", "alinti_dogrulama", "risk_sayisi_mutabakati", "normalizasyon_siniflama", "kurallar", "puanlama", "ikinci_okuma_orneklemi", "yayin"],
    "alinti_dogrulama": {
      "kural": "puan getiren her kalemin alıntısı rapor metninde normalize edilmiş birebir alt dizge",
      "normalizasyon": ["boşluk/satır sonu tekilleştirme", "tire varyantları (-,–,—,heceleme tiresi)", "tırnak varyantları", "Türkçe büyük/küçük harf (İ/ı) duyarsız"],
      "basarisiz": {"kalem_puani": 0, "bayrak": "dogrulanamadi", "kuyruk": "ikinci_okuma"},
      "capraz": {"kural": "Kurucu değişikliği 2026-10-08 (C.2 ek fıkra): doğrulama okuyucuya değil metne karşıdır — iki okuyucudan HERHANGİ birinin alıntısı rapor metninde birebir bulunuyorsa kalem doğrulanmış sayılır. Değer alanları (beyan, sayı, yıl, birim) birincil okuyucudan gelir ve okuyucular arası uyuma tabidir.", "etkin": true, "eslesme": "risk: normalize ad (profil_okuma.ad_eslesir); metrik: risk içinde ad eşleşmesi; değer: (yıl, tür); senaryo: ad eşleşmesi; kanal dışlama: kanal"}
    },
    "risk_sayisi_mutabakati": {"kaynak_a": "payload.climate_risks (ana okuma)", "kaynak_b": "data/metrik/{report_id}.json riskler", "esik_oran": 0.3, "formul": "|n_a − n_b| / max(n_a, n_b)", "esik_ustu": "risk bölümü hedefli ikinci geçiş; eşleşmeyen ana-okuma riski alıntısı doğrulanırsa A kalemiyle (L1) eklenir"},
    "satir_siniri": 25,
    "kesilme": {"alan": "kesildi", "etki": "ikinci geçiş tetiklenir"},
    "pilot": {
      "rapor_sayisi": 50,
      "cift_okuma_orani": 1.0,
      "ikinci_okuyucu": "farklı model (Kurucu atar)",
      "okuyucular": {"birincil": "opus", "birincil_istem": "v2.0", "birincil_yol": "data/metrik/", "ikinci": "haiku-v2.1", "ikinci_istem": "v2.1", "ikinci_yol": "data/metrik/_ikinci/haiku-v2.1/", "_karar": "Kurucu 2026-10-08: Opus 5.5 birincil, Haiku ikinci", "gosterim": "Opus 5.5 primary · Haiku v2.1 second", "rapor": "docs/panel4/9-pilot-uyum-raporu.md"},
      "kalem_kappa_min": 0.75,
      "kalem_pabak_min": 0.75,
      "kalem_gecis_kurali": "Kurucu değişikliği 2026-10-08: Cohen κ ≥ 0,75 VEYA PABAK (2·uyum − 1) ≥ 0,75; ikisi de raporda yayımlanır. Basamak kuadratik κ ≥ 0,80 aynen.",
      "basamak_agirlikli_kappa_min": 0.8,
      "kappa_agirlik": "kuadratik",
      "risk_sayisi_medyan_fark_max": 1,
      "uzlasma": "ayrışan kalemler üçüncü okuyucu (insan), append-only karar kaydı",
      "son_olcum": {"basamak_kappa": 0.63, "basamak_hedef": 0.8, "risk_sayisi_medyan_fark": 2, "risk_sayisi_hedef": 1, "kalem_gecen": 8, "kalem_toplam": 10, "okuyucular": "Opus 5.5 primary · Haiku v2.1 second", "capraz_dogrulama": true, "rapor_sayisi": 49}
    },
    "uretim": {"rastgele_ikinci_okuma_orani": 0.1, "uc_vaka_yuzde_yuz": ["srms >= 80", "yillik_degisim >= 20", "risk_sayisi_mutabakat_farki > 0.30", "kesildi", "itiraz"], "kappa_yeniden_hesap": "ceyreklik, yayımlanır", "kalem_yayindan_cekme": "iki ardışık çeyrek eşik altı", "yeniden_kalibrasyon_tetigi": ["model sürümü değişimi", "istem sürümü değişimi"]},
    "uc_durum": {
      "raporda_yok": {"alan": null, "kalem": 0, "skor": "hesaplanır"},
      "okunmamis": {"skor": null, "etiket": "hesaplanamadı"},
      "dogrulanamadi": {"kalem": 0, "bayrak": "dogrulanamadi", "skor": "hesaplanır", "kuyruk": "ikinci_okuma"},
      "_ilke": "model değer tahmin etmez; kod null'ı sayıya çevirmez"
    },
    "itiraz": {"kabul_edilen": "sayfa numarası + alıntı", "islem": "aynı istem sürümüyle sayfa yeniden okunur, alıntı doğrulama uygulanır", "muzakere_edilmez": ["eşikler", "ağırlıklar", "sözlükler", "uyum matrisi"], "kayit": "append-only", "yayin": "çeyreklik itiraz sayısı ve kabul oranı"}
  },
  "okuma_semasi": {
    "surum": "metrik_v2",
    "model": "haiku",
    "hat": "metrik_v2",
    "tam_sema": "docs/panel4/6-degisiklik-paketi.md §D.2",
    "geriye_uyum": {
      "eski_alan": "risk_metrikleri",
      "uretim": "koddan düzleştirme (her risk × metrik bir satır; metriksiz risk tek satır metrik_adi=null)",
      "eslem": {"risk": "riskler[].risk", "risk_tipi": "riskler[].kanal_norm", "metrik_adi": "metrikler[].ad", "deger": "son_olcum_yili değeri | null", "birim": "metrikler[].birim", "hedef": "metrikler[].hedef.alinti", "hedef_yili": "metrikler[].hedef.yil", "kanit": "metrik değer alıntısı | riskler[].kanit.alinti"}
    },
    "kod_turetir": ["kanal_norm", "alt_tip_cikarim", "metrik_ailesi", "yillik_degerler", "son_olcum_yili", "ilerleme_orani", "olasilik_5li", "etki_5li", "kalem_puanlari", "bayraklar", "alinti_dogrulandi"],
    "ayni_turda": ["girisimler", "hedefler_scope", "s3_kategori_degerleri"]
  },
  "hedef_kalitesi_scope": {
    "_aciklama": "Kurucu kararı 2026-10-07: S1/S2/S3 ayrı 100'lük skor; hedefi olmayan scope 'hedef yok' (0 değil). target_quality_v2 korunur. Panel 4 E1 (6-1).",
    "S1": {"has_target": 25, "years_defined": 20, "hedef_netligi": {"puan": 20, "tip_ve_payda": 10, "scope_baz_emisyonu": 10}, "sbti": {"puan": 20, "kosul": "SBTi hedefi S1'i açıkça kapsıyor"}, "pace_aligned": {"puan": 15, "pathway_pct_per_year": 4.2}},
    "S2": {
      "has_target": 25,
      "years_defined": 20,
      "hedef_netligi": {"puan": 20, "tip_ve_yontem": 10, "yontem_yoksa": 0, "scope_baz_emisyonu": 10, "_yontem": "LB/MB açıkça yazılmış olmalı"},
      "sbti": {"puan": 20, "kosul": "SBTi hedefi S2'yi açıkça kapsıyor"},
      "pace_aligned": {"puan": 15, "pathway_pct_per_year": 4.2, "mb_only_etiketi": "MB"}
    },
    "S3": {
      "has_target": 25,
      "years_defined": 20,
      "kategori_kapsami": {"puan": 20, "tam_esik": 0.67, "oranli": true, "oran_yok_kategori_adli": 10, "_dogrulanacak": "SBTi near-term S3 kapsama eşiği"},
      "sbti": {"puan": 20, "kosul": "SBTi hedefi S3'ü açıkça kapsıyor"},
      "pace_aligned": {"puan": 15, "pathway_pct_per_year": 2.5, "_dogrulanacak": "SBTi S3 asgari hırsı (well-below 2°C doğrusal)"}
    },
    "birlesik_s1_s2_hedef": {"her_iki_scope": true, "ayrik_baz_emisyonu_yoksa": "her iki scope'ta hedef_netligi.scope_baz_emisyonu = 0", "bayrak": "birlesik_hedef"},
    "net_sifir_yalniz": "tempo hesaplanmaz (scoring.json target_quality_v2.itr kuralı)",
    "serh": "Raghunathan-Hale: birleşik hedef S2 tempo kalemine girmemeli"
  },
  "sozlukler": {
    "_aciklama": "2026-10-07 uygulama ajanı ekledi (G.4: sözlükler config'te). Paket metninde adı geçen ama içeriği verilmemiş sözlükler. Eşleşme küçük harf + Türkçe İ/ı duyarsız, alt dizge. Sürüm-kilitli; değişiklik sürüm artırır.",
    "alt_tip_yazim_varyantlari": {"akut": ["akut", "acute", "ani"], "kronik": ["kronik", "chronic"], "politika_hukuk": ["politika_hukuk", "politika ve hukuk", "politika/hukuk", "politika-hukuk", "politika", "hukuk", "yasal", "regulasyon", "regülasyon", "mevzuat", "policy", "legal", "policy and legal", "regulatory"], "teknoloji": ["teknoloji", "teknolojik", "technology", "technological"], "pazar": ["pazar", "piyasa", "market"], "itibar": ["itibar", "itibari", "reputation", "reputational"]},
    "alt_tip_cikarim": {
      "_aciklama": "Raporda alt tip yazmıyorsa risk adından çıkarım (alt_tip_cikarim=true; yalnız uyum matrisi için). Sıra önemli: ilk eşleşen kazanır.",
      "sira": ["akut", "kronik", "politika_hukuk", "teknoloji", "itibar", "pazar"],
      "anahtar": {
        "akut": ["aşırı hava", "asiri hava", "sel", "taşkın", "taskin", "fırtına", "firtina", "dolu", "orman yangın", "yangın", "sıcak hava dalga", "isi dalga", "ısı dalga", "hortum", "extreme weather", "flood", "storm", "wildfire", "heatwave", "heat wave", "hurricane", "cyclone", "hail"],
        "kronik": ["deniz seviye", "sıcaklık artış", "sicaklik artis", "ortalama sıcaklık", "yağış", "yagis", "kuraklık", "kuraklik", "su stres", "su kıtlığ", "su kitlig", "suya erişim", "suya erisim", "su temini", "hava model", "iklim model", "sea level", "rising temperature", "temperature rise", "precipitation", "drought", "water stress", "water scarcity", "chronic"],
        "politika_hukuk": ["karbon fiyat", "karbon vergi", "emisyon ticaret", "ets", "skdm", "cbam", "sınırda karbon", "sinirda karbon", "düzenleme", "duzenleme", "mevzuat", "regülasyon", "regulasyon", "yasal", "politika", "dava", "raporlama yükümlülü", "carbon pric", "carbon tax", "emission trading", "regulation", "legislation", "litigation", "policy", "mandate"],
        "teknoloji": ["teknoloji", "technology", "düşük karbonlu teknoloji", "elektrikli araç", "electric vehicle", "substitution", "ikame"],
        "itibar": ["itibar", "reputation", "paydaş algı", "stakeholder perception", "stigma"],
        "pazar": ["pazar", "piyasa", "talep", "müşteri", "musteri", "hammadde", "enerji fiyat", "enerji maliyet", "maliyet artış", "tedarik", "ürün portföy", "urun portfoy", "market", "demand", "customer", "raw material", "energy cost", "energy price", "supply"]
      }
    },
    "metrik_ailesi": {
      "_aciklama": "Metrik adı + birimden aile (model sınıflamaz). Sıra önemli: ilk eşleşen kazanır; eşleşme yoksa 'diger'.",
      "sira": ["karbon_maliyet", "yenilenebilir", "ghg", "enerji", "su", "fiziksel_maruziyet", "kesinti_kayip", "capex_iklim", "urun_portfoy", "tedarik", "itibar"],
      "anahtar": {
        "karbon_maliyet": ["karbon fiyat", "karbon maliyet", "karbon vergi", "tahsisat", "allowance", "ets maliyet", "skdm", "cbam", "carbon price", "carbon cost", "carbon tax", "internal carbon", "iç karbon", "ic karbon", "usd/tco2", "eur/tco2", "tl/tco2"],
        "yenilenebilir": ["yenilenebilir", "renewable", "biyokütle", "biyokutle", "biomass", "alternatif yakıt", "alternatif yakit", "alternative fuel", "güneş", "gunes", "solar", "rüzgar", "ruzgar", "wind", "i-rec", "irec", "yeşil enerji", "yesil enerji", "green energy", "geri kazanılmış yakıt"],
        "ghg": ["emisyon", "emission", "sera gaz", "greenhouse", "ghg", "co2", "co₂", "karbon ayak", "carbon footprint", "kapsam 1", "kapsam 2", "kapsam 3", "scope 1", "scope 2", "scope 3", "tco2", "karbon yoğun", "carbon intens"],
        "enerji": ["enerji", "energy", "elektrik tüketim", "electricity consumption", "yakıt tüketim", "fuel consumption", "mwh", "kwh", "gwh", "gj", "tj", "verimlilik", "efficiency"],
        "su": ["su ", "su tüketim", "su çekim", "su kullanım", "water", "m³", "m3", "deşarj", "desarj", "discharge"],
        "fiziksel_maruziyet": ["maruz", "exposure", "exposed", "risk altındaki", "at risk", "taşkın bölge", "flood zone", "yüksek riskli lokasyon", "high-risk location", "varlık oranı", "asset share", "tesis sayısı", "number of sites"],
        "kesinti_kayip": ["kesinti", "duruş", "durus", "downtime", "interruption", "disruption", "hasar", "damage", "kayıp", "kayip", "loss", "sigorta tazminat", "insurance claim"],
        "capex_iklim": ["yatırım", "yatirim", "capex", "harcama", "expenditure", "investment", "bütçe", "butce", "budget", "finansman", "financing", "yeşil tahvil", "green bond", "taksonomi", "taxonomy"],
        "urun_portfoy": ["ürün", "urun", "product", "portföy", "portfoy", "portfolio", "satış payı", "revenue share", "gelir payı", "düşük karbonlu ürün", "low-carbon product", "çevre dostu ürün", "eco"],
        "tedarik": ["tedarik", "supplier", "supply", "satın alma", "satin alma", "procurement", "lojistik", "logistics"],
        "itibar": ["itibar", "reputation", "derecelendirme", "rating", "cdp", "endeks", "index", "memnuniyet", "satisfaction"]
      }
    },
    "olasilik_5li": {
      "_aciklama": "Yalnız görüntü (A.2 puanını etkilemez). Nitel: en uzun eşleşen ifade kazanır. Matris 'a/b' → round(1 + 4·(a−1)/(b−1)). Yüzde ve getiri dönemi eşikleri (alt sınırlar, büyükten küçüğe).",
      "nitel": {"çok düşük": 1, "cok dusuk": 1, "very low": 1, "nadir": 1, "rare": 1, "remote": 1, "düşük": 2, "dusuk": 2, "low": 2, "olası değil": 2, "unlikely": 2, "orta": 3, "medium": 3, "moderate": 3, "olası": 3, "possible": 3, "yüksek": 4, "yuksek": 4, "high": 4, "muhtemel": 4, "likely": 4, "çok yüksek": 5, "cok yuksek": 5, "very high": 5, "neredeyse kesin": 5, "almost certain": 5, "very likely": 5, "kesin": 5, "certain": 5},
      "yuzde_esik": [[50, 5], [20, 4], [5, 3], [1, 2], [0, 1]]
    },
    "etki_5li": {
      "nitel": {"önemsiz": 1, "onemsiz": 1, "insignificant": 1, "negligible": 1, "çok düşük": 1, "very low": 1, "sınırlı": 2, "sinirli": 2, "minor": 2, "düşük": 2, "dusuk": 2, "low": 2, "orta": 3, "medium": 3, "moderate": 3, "önemli": 4, "onemli": 4, "significant": 4, "major": 4, "yüksek": 4, "yuksek": 4, "high": 4, "kritik": 5, "critical": 5, "çok yüksek": 5, "very high": 5, "severe": 5, "ciddi": 5, "katastrofik": 5, "catastrophic": 5}
    },
    "hedef_sizintisi_gerceklesme_ifadeleri": ["gerçekleşmiş", "gerçekleşti", "gerçekleştirilmiş", "gerçekleştirildi", "sağlanmıştır", "sağlanmış", "sağlandı", "azaltılmıştır", "azaltıldı", "azalmıştır", "azaldı", "azalma kaydedil", "artmıştır", "arttı", "ulaşılmıştır", "ulaşıldı", "ulaşmıştır", "ulaştı", "elde edilmiştir", "elde edildi", "kaydedilmiştir", "olmuştur", "achieved", "reduced", "decreased", "increased", "reached", "was ", "were ", "has been", "have been", "delivered"],
    "gerekceli_dislama": {
      "senaryo_genel": ["ngfs", "iea", "ssp", "rcp", "ipcc", "net zero", "current policies", "mevcut politikalar"],
      "lokasyon": ["tüm tesis", "tum tesis", "tesislerimiz", "tesisler", "tesis", "lokasyon", "fabrika", "santral", "bölge", "all sites", "all facilities", "all locations", "site", "facility", "facilities", "plant", "location"],
      "tehlike": ["sel", "taşkın", "taskin", "kuraklık", "kuraklik", "fırtına", "firtina", "deniz seviye", "sıcaklık", "sicaklik", "yangın", "yangin", "dolu", "su stres", "flood", "drought", "storm", "sea level", "heat", "wildfire", "water stress", "hail"],
      "sonuc": ["tespit edilmemiş", "tespit edilmemistir", "tespit edilmemiştir", "önemli bir etki", "onemli bir etki", "etkisi bulunmamaktadır", "etki beklenmemektedir", "beklenmemektedir", "maruz değil", "maruz kalmamaktadır", "risk bulunmamaktadır", "not material", "no significant", "not significant", "no material", "not expected", "not exposed", "immaterial"]
    },
    "senaryo_nicelik_birimleri": ["tl", "try", "usd", "eur", "$", "€", "₺", "£", "milyon", "milyar", "million", "billion", "bin ", "%", "tco2", "mwh", "gwh", "°c", "m³", "m3"],
    "s3_kategori_adlari": {"1": "Purchased goods and services", "2": "Capital goods", "3": "Fuel- and energy-related activities", "4": "Upstream transportation and distribution", "5": "Waste generated in operations", "6": "Business travel", "7": "Employee commuting", "8": "Upstream leased assets", "9": "Downstream transportation and distribution", "10": "Processing of sold products", "11": "Use of sold products", "12": "End-of-life treatment of sold products", "13": "Downstream leased assets", "14": "Franchises", "15": "Investments"},
    "girisim_turleri": ["azaltim", "verimlilik", "yenilenebilir", "tedarik", "urun", "diger"],
    "alinti_dogrulama_ek": {"_aciklama": "C.2 normalizasyonunun uygulama ayrıntısı. bosluksuz_yedek: PDF metin katmanı kelimeleri bölüyor ('yatırı mlar'); boşluk tekilleştirmesiyle bulunamayan alıntı, tüm boşluklar atılarak yeniden aranır (karakter dizisi yine birebir). ucnokta_parcali: '…' ile kısaltılmış alıntıda her parça (≥ min_parca karakter) sırayla birebir bulunmalı.", "bosluksuz_yedek": true, "ucnokta_parcali": true, "min_parca": 15, "sayfa_kaynagi": "reports.source_path PDF metin katmanı (pypdf); alıntı o sayfada bulunmazsa ilk bulunan sayfa, hiç bulunmazsa null"},
    "kappa_gecmeyen_kalemler": ["D_ufuk", "D_etki"]
  },
  "duyarlilik_tablosu": {"_aciklama": "Pilot sonrası yayımlanır (Panel 2 Madde C ilkesi). Sabitlerin değişmesi sürüm artırır.", "n_F": [3, 4, 5], "p": [10, 20, 25], "kanal_sessiz_carpan": [0.7, 0.85, 0.9], "w_senaryo": [0.1, 0.15, 0.2]},
  "islenmis_ornekler": {
    "afyon_cimento_sanayi_t_a_s_2025": {"n": 7, "ort_s": 20.714, "Z": 1.0, "D": 20.714, "C": 1.0, "Sen": 25, "srms_alt_sinir": 21.4, "srms_tavan": 47.2, "v01": 92.0, "not": "eski şema alanlarıyla; okunmamış alanlar 0 (alt sınır)"},
    "sentetik_cok_risk_sifir_metrik": {"n": 12, "s_i": 25, "D": 25.0, "C": 1.0, "Sen": 25, "srms": 25.0, "srms_tekduze_varyant": 20.8, "v01": 30.0},
    "sentetik_tek_risk_mukemmel": {"n": 1, "s_i": 100, "Z": 0.25, "D": 40.0, "C": 0.85, "Sen": 100, "srms": 41.7, "v01": 92.0}
  },
  "serhler": {"Arikan-Moreau": "ufuk 7 / olasılık 4 / etki 4; ilk TSRS yılı profil notu", "Wendland": "v2: ufuk ölçüm önkoşulu; yönetişim = tolerans eşiği + eskalasyon; değerlendirilmiş-düşük istisnası", "Raghunathan-Hale": "birleşik S1+2 hedef S2 tempoya girmesin", "Echeverria_Lund": "S0 için tavan 75; kanal çarpanı 0.70", "Doganay": "v2: sektör × alt tip zorunlu risk tablosu; en zayıf önemli risk skora", "Okonkwo-Lindqvist": "ilk yıl tek ölçüme yarım seri puanı; duyarlılıkta p=10", "Reinholt": "ilk yıl %20 ikinci okuma; v0.1 yayından çekilsin"},
  "girisim_etki": {
    "_aciklama": "Kurucu kararı 2026-10-08: girişim tablosunda 'skor etkisi' — girişim raporda eksiksiz açıklansaydı hangi skor kaç puan artardı. Improvement Engine mantığı: yalnız ÖLÇÜLEBİLEN eksik bileşen etkiye girer; null = hesaplanamadı, 0 = hesaplandı/etki yok. Ağırlıklar formül dosyalarından okunur (config/scoring.json target_quality_scope ve transparency_accuracy; bu dosyanın risk_kalemleri ve toplama blokları) — burada yalnız eşleme kuralları durur.",
    "hedef": {
      "bilesenler": {"hedefk.bilesen.hedef_var": "has_target", "hedefk.bilesen.yillar": "years_defined", "hedefk.bilesen.tempo": "pace_aligned"},
      "kosul": {"has_target": "scope'ta hedef yok VE beklenen_azaltim.deger var", "years_defined": "beklenen_azaltim.yil VE baz_yil", "pace_aligned": "beklenen_azaltim birim '%' VE yil → scoring._itr_hesapla scope patikası (tam/yarım)"},
      "kapsam": "beklenen_azaltim.kapsam (s12 → s1+s2); yoksa girişimin s1/s2/s3 = true alanları; hiçbiri yoksa hesaplanamadı",
      "ileriye_donuk": {"_karar": "Kurucu 2026-10-08: hedef etkisi yalnız beklenen_azaltim.yil > raporlama_yili YA DA durum 'planlanan'; gerçekleşmiş azaltım hedef etkisi almaz (0, neden 'realised reduction, not a target')", "durum": ["planlanan"], "gerceklesmis_durum": ["uygulanan", "tamamlanan"]}
    },
    "srms": {
      "kalemler": ["M", "O", "H", "I"],
      "dolabilir": {"M": "metrik_bagi var (girişim metriğe bağlı)", "O": "M (mevcut ya da dolan) VE durum uygulanan|tamamlanan", "H": "O VE beklenen_azaltim.deger + yil", "I": "H VE beklenen_azaltim var VE durum uygulanan|tamamlanan"},
      "formul": "Δs_i = yeni risk puanı − mevcut (κ yayın kapısı ölçeğiyle); ΔSRMS = C · w_derinlik · (D_yeni − D_eski), D = Z·ort + (1−Z)·min(ort,p)"
    },
    "seffaflik_s3": {"bilesen": "scope3_coverage", "s3_grubu": ["scope3_coverage", "value_chain"], "formul": "r = min((ncat + has_s3)/4, 1); Δ = w · (r_yeni − r_eski); S3 grup skoruna Δ / Σw_grup · 100"}
  },
  "firsat": {
    "_aciklama": "Kurucu kararı 2026-10-09: iklimle ilgili fırsat göstergesi (IFRS S2 §10/§13 'risks and opportunities'; TCFD beş sınıfı). SRMS formülüne GİRMEZ — ayrı gösterge, Panel 4 v2 adayı. Şirket puanı = fırsat puanlarının ortalaması, risk D ile aynı kredibilite (sınırlı dalgalanma, asimetrik).",
    "siniflar": ["kaynak_verimliligi", "enerji_kaynagi", "urun_hizmet", "pazar", "dayaniklilik"],
    "seviyeler": [{"kod": "F0", "puan": 0, "test": "fırsat yok ya da alıntı doğrulanmadı"}, {"kod": "F1", "puan": 25, "test": "adlandırılmış (alıntı doğrulanmış)"}, {"kod": "F2", "puan": 50, "test": "TCFD sınıfı + zaman ufku"}, {"kod": "F3", "puan": 75, "test": "metrik tanımlı (ad + birim)"}, {"kod": "F4", "puan": 100, "test": "nicel finansal etki (sayı + para birimi)"}],
    "merdiven": "kümülatif: bir basamak geçilmezse üstü verilmez",
    "kredibilite": {"n_F": 3, "p": 25},
    "sirket_seviyesi": "kredibiliteli ortalamanın karşılık geldiği en yüksek basamak (puan ≥ basamak puanı)",
    "srms_disi": true,
    "sinif_sozlugu": {
      "_aciklama": "Kurucu değişikliği 2026-10-09 (D.1: sınıflama kodda). Model/rapor sınıfı varsa o kalır; yoksa fırsat ADI, sonra ALINTISI bu sözlükle taranır (kelime başı sınırlı, Türkçe İ/ı duyarsız); ilk eşleşen sınıf `sinif_cikarim: true` etiketiyle atanır ve F2'nin sınıf şartını karşılar (zaman ufku şartı aynen).",
      "sira": ["enerji_kaynagi", "urun_hizmet", "dayaniklilik", "pazar", "kaynak_verimliligi"],
      "anahtar": {
        "enerji_kaynagi": ["yenilenebilir", "ges", "güneş", "gunes", "rüzgar", "ruzgar", "yek-g", "yekg", "i-rec", "irec", "solar", "renewable", "wind", "biyokütle", "biyokutle", "biomass", "hidrojen", "hydrogen", "temiz enerji", "clean energy", "düşük emisyonlu enerji", "low-emission energy", "enerji kaynağı", "energy source"],
        "urun_hizmet": ["düşük karbonlu ürün", "dusuk karbonlu urun", "düşük karbonlu taşıt", "low-carbon product", "elektrikli araç", "elektrikli arac", "electric vehicle", "yeşil ürün", "yesil urun", "green product", "çevre dostu ürün", "eco-friendly product", "sürdürülebilir ürün", "sustainable product", "ar-ge", "r&d", "yeni teknoloji", "new technolog", "ürün ve hizmet", "products and services", "yeşil bina", "green building", "low-carbon"],
        "dayaniklilik": ["dayanıklılık", "dayaniklilik", "resilience", "resilient", "adaptasyon", "uyum kapasitesi", "adaptation", "sigorta", "insurance", "iklim uyum"],
        "pazar": ["yeni pazar", "new market", "ihracat", "export", "teşvik", "tesvik", "hibe", "incentive", "grant", "finansman", "financing", "yeşil finans", "green finance", "yeşil tahvil", "green bond", "pazar", "market", "müşteri talebi", "customer demand", "sürdürülebilirlik odaklı pazar"],
        "kaynak_verimliligi": ["verimlilik", "verimli", "efficiency", "efficient", "atık", "atik", "waste", "su ", "suyu", "atıksu", "atiksu", "water", "geri kazanım", "geri kazanim", "recycl", "döngüsel", "dongusel", "circular", "tasarruf", "saving", "kaynak kullanımı", "resource use"]
      }
    }
  },
  "risk_belirleme": {"_aciklama": "Kurucu 2026-10-09: risk belirleme notu — risk başına A + D kalemleri (κ yayın kapısıyla ölçülen ağırlık) /100'e ölçekli, iklim risklerinin ortalaması; SRMS'ten ayrı alan (UI kartı).", "kalemler": ["A", "D_ufuk", "D_olasilik", "D_etki"]}
}